«Πράσινο φως» για να περιοριστεί σημαντικά η οικιστική ανάπτυξη στη νησιωτική Ελλάδα με πολύ αυστηρότερους όρους αρτιότητας και δόμησης και με σοβαρές ανακατατάξεις στις χρήσεις γης, ανάβει το Συμβούλιο της Επικρατείας. Κρίνοντας κατ΄ αρχήν νόμιμο πιλοτικό σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που αυστηροποιεί το ισχύον καθεστώς σε Άνδρο και Γαυριονήσια, το ΣτΕ υποδεικνύει προς την πολιτεία να προχωρήσει στη θέσπιση πολύ μεγαλύτερων ορίων κατάτμησης και αρτιότητας σε διάφορες περιοχές (από 4 σε 8 ή και 10 στρέμματα), ζητώντας επανεξέταση των επιπτώσεων ή και «πάγωμα» οικοδομικών αδειών, καθώς και απομάκρυνση χρήσεων γης που δεν είναι συμβατές με το προωθούμενο νέο προστατευτικό νομοθετικό πλαίσιο.
«Κόβονται» διατάξεις
Παράλληλα, το ανώτατο δικαστήριο βάζει «φρένο» στην ανεξέλεγκτη εκτέλεση όσων οικοδομικών αδειών εκδόθηκαν με το προϊσχύον καθεστώς, ενώ «κόβει» τις διατάξεις που επέτρεπαν την ανέγερση μεγαλύτερων κτισμάτων (με το προϊσχύον ευνοϊκότερο για τους ιδιοκτήτες καθεστώς), κρίνοντας τις σχετικές ρυθμίσεις αντισυνταγματικές, αφού δεν προηγήθηκε έλεγχος για τις επιπτώσεις, τον κίνδυνο αλλοίωσης των επίμαχων περιοχών, προκειμένου να αποτραπεί η δημιουργία τετελεσμένων πραγματικών καταστάσεων.
Έστω και με μεγάλη καθυστέρηση (περίπου μιας δεκαπενταετίας) η κυβέρνηση φιλοδοξεί να περάσει διατάγματα για ανάσχεση της ανεξέλεγκτης οικιστικής ανάπτυξης στα νησιά με ειδικές προστατευτικές ρυθμίσεις και τη δημιουργία ΖΟΕ (Ζωνών Οικιστικού Ελέγχου) σε μια τελευταία -ίσως- ευκαιρία να διευθετηθεί το οικιστικό χάος στη νησιωτική χώρα.
Το ξεκίνημα της σχετικής προσπάθειας χρονολογείται από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ΄90 σε εκτέλεση του κοινοτικού προωθούμενου (και χρηματοδοτούμενου) προγράμματος ENVIREG για την ουσιαστική προστασία των νησιών. Το σημαντικό αυτό πρόγραμμα έμεινε για μεγάλο διάστημα ουσιαστικά «στα χαρτιά», καθώς τα διατάγματα που κατά καιρούς καταρτίστηκαν για διάφορα νησιά «κόπηκαν» κατ΄ επανάληψη από το ΣτΕ (που αρνήθηκε να εγκρίνει παρεκκλίσεις, μικρές αρτιότητες, μεγάλη δόμηση κ.λπ. για λόγους συνταγματικούς και νομιμότητας) καθώς αντιμετώπιζαν με χαλαρότητα το ζήτημα της οικιστικής ανάπτυξης, αρνούμενα να θέσουν ουσιαστικούς περιορισμούς, όπως επέβαλε το πρόγραμμα.